appraisal & real estate consulting

underline

Ոչ նյութական ակտիվների գնահատում


Ոչ նյութական ակտիվների և մտավոր սեփականության գնահատում

Ոչ նյութական ակտիվը` ֆիզիկական սուբստանցիայից զուրկ որոշելի (իդենտիֆիկացվող) ոչ դրամային ակտիվ է, որը պահվում է արտադրությունում օգտագործելու, ապրանքներ (արտադրանք) մատակարարելու կամ ծառայություններ մատուցելու, այլ անձանց վարձակալության տալու կամ վարչական նպատակներով օգտագործելու համար:

 

Կազմակերպությունները հաճախ միջոցներ են ծախսում կամ պարտավորություններ ստանձնում ոչ նյութական միջոցների ձեռքբերման, ստեղծման, պահպանման կամ բարելավման համար, ինչպես օրինակ գիտական կամ տեխնիկական գիտելիքները, նոր գործընթացների կամ համակարգերի նախագծումը և ներդնումը, լինցեզիաները, մտավոր սեփականությունը, շուկայի իմացությունը և ապրանքային նշանները: Վերը նշված ընդհանուր անվանումների տակ ներառվող միավորների տարածված օրինակներ են համակարգչային ծրագրերը, արտոնագրերը ,հեղինակային իրավունքները, կինոնկարները, հաճախորդների ցուցակները, վարկերի տրամադրման իրավունքները, ձկնորսության լիցենզիաները, ներկրման քվոտաները, վստահագրերը, հաճախորդների կամ մատակարարների հետ հարաբերությունները, հաճախորդների հավատարմությունը, շուկայի բաժինը, վաճառքի իրավունքները և այլն:

 

Նկարագրված ոչ բոլոր միավորներն են, որ կբավարարեն ոչ նյութական ակտիվի սահմանմանը, այսինքն`որոշելիությանը, միջոցների նկատմամբ վերահսկողությանը և ապագա տնտեսական օգուտների առկայությանը;

 

Ոչ նյութական ակտիվների դասն ակտիվների խմբավորում է, որոնք նման են բնույթով և կազմակերպության գործունեության մեջ իրենց օգտագործման եղանակով:

 

Առանձին դասերի օրինակներ են`

 

  • ֆիրմային անունները
  • հրապարակումների անունները,
  • համակարգչային ծրագրերը,
  • լիցենզիաները և վստահագրերը
  • հեղինակային իրավունքները,արտոնագրերը և արտադրության սեփականության հետ կապված այլ իրավունքները, ծառայության և շահագործման իրավունքները,
  • բաղադրատոմսերը, բանաձևերը, մոդելները, նախագծերը և փորձանմուշները,
  • մշակման ընթացքում գտնվող ոչ նյութական ակտիվները:

 

Ոչ նյութական ակտիվներն օգտագործվում են տնտեսական շրջանառության մեջ և կարող են շահույթ ապահովել: Ոչ նյութական ակտիվների և մտավոր սեփականության գնահատումը` դա իրավունքների փաթեթի գնահատում է մտավոր գործունեության արդյունքների նկատմամբ, որոնք համապատասխան օգուտներ են ապահովում տիրապետողին: Տվյալ գործառույթների համար գնահատումը հատկապես կարևոր է բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտներում գործունեություն ծավալող ձեռնարկությունների համար: Ոչ նյութկան ակտիվների արժեքը կարող է կազմել ընկերությունների ընդհանուր արժեքի հիմնական մասը: Ոչ նյութական ակտիվների ճիշտ գնահատումը ապահովում է ընկերության դիրքերի ամրապնդումը շուկայում: Լինում են դեպքեր,երբ ընկերության ոչ նյութական ակտիվների արժեքը մի քանի անգամ գերազանցում է ընկերության բոլոր նյութական ակտիվների  արժեքին և հանդիսանում է հիմնական գործոն ընկերության մարքեթինգային ռազմավարության կազմակերպման նպատակով:

 

Ոչ նյութական ակտիվների և մտավոր սեփականության գնահատման ոլորտում <<Կոստ Կոնսալ>> ընկերությունը առաջարկում է հետևյալ ծառայությունները`

 

  • առևտրային ապրանքանիշերի և դրանց օգտագործման իրավունքների գնահատում,
  • ապրանքային նշանների և դրանց օգտագործման իրավունքների գնահատում,
  • բարի համբավի (Goodwill) գնահատում,
  • տեղեկատվության գնահատում,
  • գյուտերի գնահատում,
  • լիցենզիաների գնահատում,
  • արտոնագրերի գնահատում,
  • ծրագրային ապահովման գնահատում,
  • տեխնիկական նորարությունների գնահատում,
  • հեղինակային և կից իրավունքների գնահատում,
  • առևտրային գաղտնիքների գնահատում:

 

Համաշխարհային առկա տնտեսական պայմաններում, որտեղ գերիշխում են գիտական և բարձր տեխնոլոգիաների բնագավառները չափազնաց արդիական են իրավական պաշտպանության հարցերը և ոչ նյութական ակտիվների գնահատումը:

Մտավոր սեփականության ներգրավումը տնտեսական շրջանառության մեջ ապահովում է ընկերությունների բնականոն զարգացման գործընթացները: Ոչ նյութական ակտիվների և մտավոր սեփականության արժեքի գնահատումը պայմանավորված է ակտիվի տիրապետումից բխող պոտենցիալ արդյունավետությամբ: Ոչ նյութական ակտիվների արժեքի ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոններն են՝ շուկայում ազատ շրջանառության հնարավորությունը, գործողության ժամկետները, նորության գործոնը և ակտիվի իրավական պաշտպանության հուսալիությունը: Ոչ նյութական ակտիվի արժեքի վրա ազդող կարևորագույն գործոններից է վերջինիս օգտագործումից ակնկալվող եկամուտների չափը: Ոչ նյութական ակտիվի արժեքը որպես տնտեսական հասկացություն արտահայտված է ակտիվի տիրապետողի տնտեսական օգուտներով, և տվյալ գնահատման առանձնահատկություններից է ակտիվի օգտագործման ազդեցության   որոշումը ձեռնարկության գործունեության վրա:


Ոչ նյութական ակտիվների գնահատումը հիմնականում պահանջվում է հետևյալ գորառույթների նպատակով՝

 

  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում առուվաճառքի համար,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում միաձուլման/կլանման համար,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում ձեռնարկության լուծարման համար,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում ձեռնարկութան սնանկացման ժամանակ,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում ներդրումային նախագծերի համար,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում վարկավորման նպատակով,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում կանոնադրական կապիտալի համար,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում կառավարչական որոշումներ կայացնելու նպատակով,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում հիմնական միջոցների վերագնահատման նպատակով,
  • ոչ նյութական ակտիվների գնահատում ներդրողների ներգրավման նպատակով: