appraisal & real estate consulting

underline

Գրավի գնահատում վարկավորման նպատակով


Գրավը
գրավատուի գույքի նկատմամբ գրավառուի գույքային իրավունքն է, որը միաժամանակ միջոց  է գրավառուի հանդեպ պարտապանի ունեցած դրամական կամ այլ պարտավորության կատարման ապահովման համար: Գրավը լրացուցիչ պարտավորություն է գրավի հանդեպ գրավատուի հիմնական պարտավորության կատարման ապահովման համար: Գրավի առարկա կարող է լինել ցանկացած գույք, այդ թվում` գույքային իրավունք /պահանջ/, բացառությամբ շրջանառությունից հանված գույքի, պարտատիրոջ անձի հետ անխզելիորեն կապված պահանջների և այն իրավունքների, որոնց զիջելն այլ անձի արգելված է օրենքով:

 

Վերջին ժամանակաշրջանում հայաստանյան շուկայում լայն տարածում են ստացել գրավի գնահատման ծառայությունները տարատեսակ վարկավորման գործառույթների նպատակներով: Դա բացատրվում է բիզնես գործընթացների ծավալների ընդլայնման զգալի տեմպերով, որոնց ֆինանսավորումը հիմնականում տեղի է ունենում բանկերի կողմից տրամադրվող վարկային միջոցների հաշվին: Վարկ ստանալիս գրավի գնահատումն ամուր իրավաբանական հիմք է հանդիսանում վարկատուի և վարկառուի հետագա փոխհարաբերությունների համար և ներկայումս, որպես կանոն, բանկերն առանց գրավադրվող գույքի գնահատման հաշվետվության առկայության վարկային պայմանագրեր չեն ձևակերպում: Գնահատման հաշվետվության առկայությունը հնարավորություն է տալիս կանխելու գրավատուի և գրավառուի միջև հնարավոր տարաձայնությունները և վեճերը կապված գրավի առարկայի արժեքի մեծության հետ: Վարկատու կազմակերպությունների առաջնային խնդիրներից է գրավի առարկա հանդիսացող գույքի իրացվելիության աստիճանի ճիշտ որոշումը: Այս պատճառով վարկատու կազմակերպությունները ձգտում են որպես վարկի ապահովման միջոց վերցնել վարկի գումարի չափը էականորեն գերազանցող բարձրարժեք գրավներ, հետագայում վերադարձելիության հետ կապված խնդիր չունենալու նպատակով: Վարկառուն տվյալ պարագայում, ընդհակառակը, ձգտում է արդյունավետ վարկավորվել, օգտագործելով որպես գրավի առարկա հնարավորինս սահմանափակ միջոցներ: Տվյալ պայմաններում գրավի գնահատումն անկախ գնահատողի կողմից բխում է բոլոր կողմերի շահերից:

 

Բանկերը և վարկային կազմակերպությունները հիմնականում իրենց հաճախորդներին առաջարկում են գրավի գնահատման համար դիմել միայն այն գնահատող կազմակերպություններին, որոնց հետ երկար տարիներ համագործակցում են և վստահ են, որ գնահատման աշխատանքներն իրականցվելու են անկանխակալ և պատշաճ որակով: Վարկատու կազմակերպություններին անհրաժեշտ են վարկերի վերադարձլիության կայուն երաշխիքներ, մասնավորապես ճիշտ գնահատված գրավային արժեք: <<Կոստ Կոնսալտ>> ընկերությունը համագործակցում է ավելի քան տասը խոշոր բանկերի հետ, որոնց կազմում են` <<Բիբլոս Բանկ Արմենիա>>, <<Անելիք Բանկ>>, <<Արմսվիսբանկ>>, <<Առէքսիմբանկ-Գազպրոմբանկի Խումբ>>, <<ՊրոԿրեդիտ Բանկ>>, <<ԲՏԱ Բանկ>>,  <<Ինէկոբանկ>>, <<Ամերիաբանկ>> և այլն:

 

Որպես կանոն բանկերն իրենք են ընտրում գրավադրվող գույքի տեսակը և նախապատվություն են տալիս անշարժ գույքին և տրանսպորտային միջոցներին: Գնահատումը գրավադրման նպատակով ենթադրում է գնահատվող առարկայի մանրամասն ուսումնասիրություն, լավագույն և առավել արդյունավետ օգտագործման տարբերակի վերլուծություն, տվյալ ժամանակահատվածում և հետագայում  իրացվելիության աստիճանի որոշում և այլն: Գրավադրման գործառույթի նպատակով հիմնականում գնահատվում է գրավի առարկայի շուկայական արժեքը: Շահառուի /գրավառուի/ կամ պատվիրատուի պահանջով գրավադրման նպատակով կարող է գնահատվել նաև գրավի առարկայի լիկվիդացիոն արժեքը: Շուկայական և լիկվիդացիոն արժեքների իրատեսական գնահատումը թույլ է տալիս սահմանել արդարացի համամասնություն գրավադրվող գույքի արժեքի և բանկերի, ֆինանսական և վարկային կազմակերպությունների կողմից տրամադրվող վարկի մեծության միջև, ինչպես նաև կանխել վեճերը, որոնք առաջանում են գրավատուի և գրավառուի միջև գրավի միջոցով վարկի ապահովությունը գնահատելու ժամանակ: Գրավի գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է իրականացնել պատվիրատուի կողմից ներկայացված փաստաթղթերի պատշաճ ուսումնասիրություն: Պարզել գույքի իրավական և ֆիզիական բնութագրիչները` դիտարկելով վերջինս որպես գրավի առարկա: Եթե գնահատվող գույքը հանդիսանում է որևէ համալիրի բաղկացուցիչ մաս, կամ փոխկապակցված է ընդհանուր օբյեկտի հիմնական գործունեության հետ, ապա գնահատողը պետք է հստակ տարբերակի և առանձնացնի գրավի առարկա հանդիսացող գույքը ընդհանուր համալիրից և գնահատման համար դիտարկի վերջինս որպես առանձին անկախ միավոր: Պետք է հստակ տարբերակել գործող բիզնեսի արժեքն անշարժ գույքի արժեքից: Գնահատման հաշվետվության մեջ պետք է ներկայացվեն բոլոր իրավական, տնտեսական, տեխնիկական առանձնահատկությունները և սահմանափակումները` դիտարկելով գույքը որպես գրավի առարկա:


Գնահատողի կողմից որոշված գրավի շուկայական արժեքը հանդիսանում է տրամադրվող վարկի չափի տեսական վերին սահմանը, գործնականում տրված վարկի իրական գումարը կլինի ավելի ցածր: Թե որքան ցածր` դա կախված է բանկի վարկային քաղաքականությունից և վարկառուի հետ կապված ռիսկային գործոնների գնահատումից: Կախված վարկի տեսակներից հիմնակնում տրամադրվող վարկի գումարը տատանվում է շուկայական արժեքի 50-80% սահմաններում: Շուկայում առավել մեծ պահանջարկ ունեն գրավադրվող գույքի գնահատման աշխատանքերը հիփոթեքային վարկավորման նպատակով:

 

<<Կոստ Կոնսալտ>> ընկերության գնահատողներն իրականացրել են բազմաբնույթ և բազմաթիվ գրավի գնահատման աշխատքններ վարկավորման նպատակով: